Accueil > Actualités > Rap, yon fòm mizik jèn yo renmen anpil

Rap, yon fòm mizik jèn yo renmen anpil

Publié le jeudi 8 septembre 2011, par Telecentre des Jeunes

Yon atik Harry Jean, animatè prensipal telesant jèn

Mo RAP la, se sa yo rele nan lang fransè yon “rétroacronyme” nan yon seri pawòl anglè, rhythm and poetry (Rit ak pwezi), oubyen R.A.P. pour rage against police (Raj kont lapolis).

Ou ka konsidere l tou kòm pilye nan lang anglè : “to rap” ki vle di pale yon fason sèch.

Jounen jodi a, Rap la se yon fòm mizik trè popilè atravè monn lan, sitou nan mitan jèn yo.

Si n ta gade listwa, n ap wè fòm mizik sa a koumanse parèt depi nan fen ane 1970 yo nan peyi Etazini, nan mitan jèn katye pòv yo, sa yo rele geto yo.

Fòm mizik sa a pran rasin nan lòt fòm mizik, tankou sa yo rele nan lang anglè « spoken word » la, (mo pale), daprè sèten mizikològ.

Se yon seri moun ki ekri pwezi ki te kon itilize fòm mizik sa a nan koumansman ane 1970 yo, nan Nouyòk ak Kalifòni.

Plimeyank nan pwezi yo sa yo te chwazi chante sou rit tanbou afriken an, nan lojik mouvman anfavè moun ki fèt ak koulè Nwa yo.

Ansuit, yo vin pale de Hip hop la, tankou yon lòt sous pou mizik rap la.

Pafwa, gen moun ki rive menm konfonn yo.

Istwa mizik RAP la

Premye mòso mizik Rap la, se ta « King Tim III » ki te parèt nan lane 1979.

Se gwoup « Fatback band » ki te pwodui mizik sa a « King Tim III », dapre sa listwa mizik rapòte.

Kèk mwa aprè premye moso sa a te sòti sou sa yo te rele « yon 45 tou », se te « Rapper’s Delight » gwoup « Sugarhill Gang » te pwodui.

Fòm mizik sa a ta pral vale teren nan ane 1980 yo.

Se te yon veritab mizik popilè ki ta pral layite anpil toupatou, nan anpil peyi sou latè.

Firamezi, li pral pran yon dimansyon popilè, y ap demokratize l.

Si anvan se te atis Nwa yo ki te lanse yo nan mouvman an, pral gen atis Blan, tankou Eminem, ki pral parèt tèt yo tou.

Mouvman RAP sa a pral charye gwo chire pit nan mitan atis yo, ant zòn oubyen katye.

Gwoup mizik rap yo konn ap troke kòn yo ak lòt gwoup, sa yo rele « crew » a nan lang anglè. Yo konn itilize gwo mwayen vyolans, nan goumen sa yo.

Rapè, yo konnen sou non « 2 pack la » epi « Notorious BIG la » te pèdi lavi yo nan lane 1996 ak 1997.

Enfliyans mizik Rap la an Ayiti

Ayiti pa chape anba enfliyans mizik Rap la.

Dayè, jounen jodi a, monn lan tounen yon pla men ak teknoloji enfòmasyon ak kominikasyon yo.

Alèkile, Jèn yo gade televizyon, yo tande radyo, yo itilize entènèt. Konsa, rapidman, yo ka pwofite de zèv atis yo, yo ka pale de Rihanna, Eminem, Rick Ross, « 2 Pack », elatriye.

Jèn yo chante, danse mizik Rap, prèske menm jan ak ti jèn ameriken yo, ki, yomenm, pa konn ditou estil mizik pa nou yo.

Nan sans sa a, fenomèn “vag sou pwòp kilti pa nou, kòm Ayisyèn ak Ayisyen” , frape nou fò,.

Menm lè pa gen kilti ki siperyè yon lòt, kilti ki gen pi gwo mwayen pwopagann yo parèt pi fò sou teren an.

Depi nan fen ane 1980 yo, gen atis Ayisyen ki te chwazi chante Rap,

Nou ka site Georges Lys Herard (Master DJi) ki te fonde gwoup Haiti rap and Ragga, Moise Denot (supa Denot) .

Apre yo, nou vin jwenn gwoup tankou ORS Original Rap Staff, King Posse, king of king, Rap in family. Epi, pi pre nou la a, Baricad Crew avec Izolan, Brik’s, Fantom elatriye, Rock Farm, C-project, MISTIK 703 ak yon bann lòt ki boujonnen kou djondjon nan tout katye yo.

Lanmò trajik twa nan mizisyen gwoup Baricad la, nan mwa jen 2008 la, te montre aklè kapasite konvokasyon mouvman Rap kreyòl la an Ayiti.
Tout moun ka rekonèt kouman mizik Rap la vin trè popilè nan mitan jèn ki sòti nan tout kategori sosyal peyi a .

Jèn yo trè fanatik mizik Rap la. Tèlman fenomèn nan fò, yo pale de mouvman Rap kreyol.

Kèk limit andedan mouvman Rap kreyòl la an Ayiti

Sa pa anpeche mouvman an gen anpil limit. San okenn prejije, n ap eseye site kèk limit :

Gen twòp fasilite nan travay kreyasyon an. San okenn konesans mizikal, yon moun leve li jwenn yon “beat”, ki se yon fòm aranjman sentetik yon moun jis fè, ak sipò yon pwogram enfòmatik, epi yon lòt di de mo sou li. Sa w tande a, mizik rap gaye.

Anpil nan rapè yo chwazi kopye kèk metòd vyolans, rapè nan lòt peyi yo konn itilize.

Yo toujou vle evite dekò Ayisyen, fason ayisyen abiye, fason ayisyen pale nan pwodiksyon videyo rap kreyol yo.

Tèm yo trete yo pa daplon souvan ak vrè reyalite katye popilè, kote yo di yo sòti yo.

Yo prefere pale de kò fi, bèl rad etranje yo rele” fresh”, de dola vèt, de sèks, de vyolans, bèl machin, elatriye.

Gen kanmenm kèk jefò ki fèt

Malgre limit sa yo, san nou pa vle fèmen tèt nou nan yon geto kiltirèl, ni nan yon lojik tèl fòm mizik pi bon pase tèl lòt fòm, n ap rekonèt mizik Rap la gen anpil avni nan mitan jèn yo an Ayiti.

Anpil jèn ka parèt tèt yo kòm atis, yo ka reyalize tèt yo nan domèn mizik la epi pote kole nan devlopman peyi yo : sou plan kiltirèl, ekonomik ak sosyal.

Men, fòk yo ta repanse mouvman an.

Leta a tou, sitou ministè kilti, Lekòl nasyonal ENARTS ta dwe bay jèn k ap kreye yo bon jan bourad akonpayman, ankadreman, fòmasyon, oryantasyon, pou yo ka ranpli misyon yo pi byen kòm moun k ap fè tèt yo travay pou vini ak lide mizik espesyal sa yo.

Fòk piblik la tou fè jèn atis sa yo plis ekzijans anvè.

Detan popilasyon an ap ankouraje atis sa yo, se pou yo mande kalite nan zèv y ap ekri yo.